Zeker voor een eerste kennismaking met Praag is dit handzame boekje van de ANWB een aanrader. ANWB Extra besteedt aandacht aan de historie, bevat een woordenlijst en geeft praktische informatie over bijvoorbeeld adressen en vervoersmogelijkheden op de bestemming. Ook is er aandacht voor cafés, hotels, de lokale keuken, winkelen, uitgaan, sport en bezienswaardigheden. De gedetailleerde kaart achterin geeft vijf recreatieve routes en de toeristische hoogtepunten aan.
Prijs: € 7,95. Leden betalen € 7,50. Verkrijgbaar bij de ANWB en de boekhandel.

Verken de stad met deze praktische kaart. Op de voorkant staat een gedetailleerde goed leesbare plattegrond. De achterkant geeft een top 10 weer van toeristische hoogtepunten, musea, winkelcentra, een straatnamenregister en allerlei praktische gegevens. Door het waterdichte laminaat doorstaat de kaart zelft een forse regenbui.
Prijs: € 7,50. Leden betalen € 6,95. Verkrijgbaar bij de ANWB en de boekhandel.

Praag grossiert in prachtige bouwwerken. Welke verhalen gaan achter de vele gevels schuil? Wie dat tot in de detail wil weten, heeft aan ‘PRAAG – Reisgids voor de bewuste bezoeker’ een uitstekende bron te pakken. Jammer alleen van de titel. ‘Voor de bewuste bezoeker’ doet wat jaren zeventig aan, en ook van de foto’s moet de gids het niet hebben. Nee, in dit boek gaat het puur om de verhalen, en die zijn gedegen, interessant en prikkelend. De schrijver Peter Morrée spreekt Tsjechisch, woont en werkt in Praag. Hij doceert moderne geschiedenis van kerk en religie aan de Praagse Karelsuniversiteit. Een kenner en dat laat zich lezen. Prijs: € 18,00 ISBN 978-90-211-4186-2.

Glossy Magazine met veel mooie en grote foto’s om alvast in de stemming te komen. Elk hoofdstuk bevat een paginagrote kaart waarop de hoogtepunten staan aangegeven. Ook is er aandacht voor speciale bezienswaardigheden, zoals parken en kunstobjecten. Achterin vind je nuttige informatie: hotels, restaurants, openbaar vervoer en natuurlijk de bekende ‘wat-te-doen-in-noodgevallen-telefoonnummers’.BR>
Prijs: € 8,95, te koop bij alle ANWB-winkels, bij boekhandels en warenhuizen en te bestellen via www.anwb.nl

Luxe uitgevoerde reisgids met 310 pagina’s Praag in full colour. Zeer informatief. Zo vind je in het boek geen prijsindicaties maar echte prijzen. Bijzonder dankzij de mooie fotografie en praktisch door de plastic tabs, waardoor je zo de hoofdstukken vindt die je zoekt. Er is een apart hoofdstuk gewijd aan wandel- en autoroutes. Uitgeverij ANWB, ISBN 90-18-02438-4 € 20,95.

Hip vormgegeven gidsje met zes wandelingen, duidelijke plattegronden en beknopte informatie, opgediend in hapklare brokken.
Auteur: Lieke Meertens, Mo Media 2005, ISBN 90-5767 1697, € 9,95.

Een stuk minder hip vormgegeven dan het hierboven genoemde gidsje, maar wel praktisch dankzij de ringband. Bovendien las ik in dit boek de leukste weetjes over Praag. Bijvoorbeeld dat Václav Havel een scooter aanschafte toen hij president werd om zich sneller in zijn presidentiële woning (de 3 kilometer lange Burcht) te kunnen verplaatsen.
Auteur: Jack Altman, vertaald uit het Engels door Saskia Kotte, Kosmos Z&K, ISBN 90-215-9849-3, € 13,50.

De ringband is gebleven van deze in 2008 uitgegeven mini-uitvoering van de ‘Wat & Hoe Reisgids’. Door de ringband vouwt het boekje zo handig open als je midden in Praag de weg kwijt bent, of op zoek bent naar het mooiste uitzicht. Op pagina 64 en 65 vind je ze: de 10 mooiste uitzichten van de Gouden Stad, o.a. vanaf de enorme metronoom in de Letnatuinen. Meer verrassende tips, ook over uitstapjes buiten Praag, vind je in Wat & Hoe SELECT. Auteur: Christopher en Melanie Rice, vertaald uit het Engels door Marianne Palm, Kosmos Uitgevers, Prijs: € 9,95 ISBN 978 90 215 2501 3.

‘Met tips van kenners’ staat erop de cover van dit handzame gidsje uit de bekende Marco Polo-serie en daar is geen woord van gelogen.
Samengesteld door: Ferdinand Ranft, Van Reemst Uitgeverij/Unieboek, www.marcopologids.nl, ISBN 0- 410 1677 5, € 6,50.

Mini-gidsje met 6 uitklapbare plattegronden van de belangrijkste wijken van Praag. Per wijk worden voor ieders budget adressen geselecteerd van restaurants. Ook vind je wijk per wijk alle belangrijke bezienswaardigheden, monumenten, musea etc.
Vertaling: Inger Limburg, Uitgeverij Gottmer, ISBN 90 257 3428 6, € 3,50.

Hoe compleet kun je zijn? Een gids met meer dan 800 foto’s, illustraties en kaarten. De belangrijkste bezienswaardigheden van de stad, zoals het Nationaal Theater zijn ook nog eens 3-dimensioneel in kaart gebracht. Het boek heeft prachtig glanzende bladzijden maar is bijna onleesbaar omdat het inzoomt op de kleinste details. Gelukkig ook verkrijgbaar als TOP 10-variant.
Uitgeverij: DK, www.dk.com, ISBN 1405307927, £ 12,99. In het Nederlands is de gids uitgegeven bij Capitool, ISBN 9041033432, € 23,90.

Franz Kafka is de belangrijkste schrijver die Praag heeft voortgebracht. Hij was een Tsjech maar schreef in het Duits. Aan zijn goede vriend Max Brod vroeg hij zijn boeken na zijn dood te verbranden. Max Brod bewees de wereld een grote dienst door dat niet te doen.

Kafka-weetjes:

• Kafka gaf niet veel om politiek. Op 2 augustus 1914 schreef hij in zijn dagboek: ‘Duitsland heeft de oorlog verklaard aan Rusland. ’s Middags naar het zwembad geweest’;
• ‘Kafka’ is het Tsjechische woord voor ‘kraai’;
• Hij stierf in het jaar dat Hitler ‘Mein Kampf’ schreef: 1924;
• Sommige mensen zien hem als voorspeller van het communisme. ‘Iemand moet een valse beschuldiging tegen Josef K. hebben geuit, want zonder iets te hebben gedaan werd hij op een morgen gearresteerd.’ Zo begint ‘Het Proces’, één van zijn beroemdste boeken. Het is zo beklemmend dat het verantwoordelijk was voor het bijvoeglijk naamwoord ‘kafkaësk’.

Uit: Praag, Wat & Hoe (Kosmos Reisgidsen).

Kees Fens, Hermine de Graaf en natuurlijk Franz Kafka zelf. Ze lieten zich allemaal inspireren door de gouden stad. Hun Praagse vertellingen zijn sinds kort gebundeld in ‘Als een God in Praag’. Achttien pareltjes, kunnen we u verzekeren. In de bijdrage van Matt Dings wordt bijvoorbeeld de mythe rond darling-president Vaclav Havel op een zowel pijnlijke als droogkomische manier genuanceerd. Vooral op het platteland waren ze helemaal niet zo blij met de komst van de intellectueel, biecht Dings op. ‘Voor de boeren was het leven naar verhouding niet kwaad, ze hadden wat bezit, de werkweek was niet te lang… en nu kwamen de langharigen hun bestaan door de war gooien uit naam van de vrijheid. Vrijheid is voor schrijvers, niet voor boeren.’

Matt Dings schrijft verder in zijn verhaal ‘De Praagse Idylle’ (1990): ‘Dat Havel zich omringt met een uitgebreide adviesstaf van bevriende kunstenaars en intellectuelen stuit ook op scepsis: aardig zo’n stamtafel van artiesten en boekenwurmen, maar het zijn wel politieke dilettanten. Ik aarzel – er zit iets waars in die kritiek. Maar dan probeer ik me Noordeinde voor te stellen, bevolkt door Jan Wolkers, Marthe Röling, Harry Mulisch, Gerardjan Rijnders, Henny Vrienten, Piet Blom en velen van dezulken, en stel vast dat het gezond verstand toch in het niet zinkt naast de verbeelding die nu eens werkelijk een paleis heeft veroverd.’

Ook mooi. Jos Schneiders zoektocht naar het huis van Goldschmied, die begin 20ste eeuw een bordeel runde in Praag dat in heel Europa bekend was en zelfs de grote Bismarck naar de stad van honderd torens lokte. De huidige eigenaresse van het pand is not amused als Jos Schneider aan haar deur rammelt en haar vertelt over zijn missie.

‘Hier woont geen Goldschmied’, zei ze en nam me argwanend op. ‘Meneer Goldschmied woonde hier lang geleden’, zei ik. ‘Hij had een bordeel.’Dat had ik niet moeten zeggen, omdat bordel in het dagelijks Tsjechisch zoveel betekent als rotzooi, troep. ‘Bordel! Bordel?’ zei ze verontwaardigd. ‘Hier Bordel?’Ik probeerde me nader te verklaren: ‘Mijnheer Goldschmied had hier een hoerenhuis.’Haar irritatie nam er niet door af. ‘Hoeren! Hier!’

Samenstelling: Loek Polders, A.W. Bruna Uitgevers B.V., ISBN 978 90 229 9313 2Prijs: € 9,95

‘Voordat hij een bijvoeglijk naamwoord werd, was Franz Kafka (1883-1924) een jood uit Praag, geboren in een onontkoombare traditie van vertellers en fantasten, gettobewoners en eeuwige vluchtelingen.’ Zo begint de graphic novel over het leven en werk van de analyticus van de angst met tekeningen van Robert Crumb (1943), ’s werelds beroemdste undergroundtekenaar.
Het laat je op een hele toegankelijke manier kennismaken met de schrijver, zijn wereldbeeld en bizarre vertellingen, maar ook met zijn stad, door Kafka zelf bij voorkeur omschreven als ‘een kleine moeder met klauwen’. Kafkaësk tot de laatste tekening.
‘Kafka’, Robert Crumb en David Mairowitz, vertaling Pieter van Oudheusden, Uitgave Oog & Blik/Uitgeverij de Harmonie, ISBN 90 54 92 105 6, € 19,95.

Cartoonbijschrift: 'Nadat hij jarenlang is genegeerd of als een paria behandeld, ontdekt de Tjechische Republiek uiteindelijk zijn vreemde joodse zoon, die niet langer een bedreiging is maar een lucratieve toeristenattractie. De ironie zou hem zeker niet zijn ontgaan.'

De Tsjechische dichter en schrijver Milan Kundera werd op achttienjarige leeftijd lid van de communistische partij. In 1950 werd hij uit de partij gestoten omdat zijn kijk op moderne kunst niet strookte met de stalinistische opvattingen.
Hij schreef in de jaren vijftig twee dichtbundels die twaalf jaar lang niet herdrukt werden. Als prozaschrijver debuteerde Kundera in 1967 met Zert (De Grap). Sinds augustus 1970 verscheen Kundera's werk alleen nog buiten Tsjechië. In 1973 emigreerde hij naar Frankrijk.
In 1984 verscheen zijn bekendste boek dat later zou worden verfilmd: ‘De ondragelijke lichtheid van het bestaan’, een filosofische roman over vier mensen die allemaal hun bestaan op een eigen manier proberen in te richten. Vanuit verschillende perspectieven worden zaken als toeval en voorbestemming, politiek, kunst en liefde en natuurlijk de lichtheid van het bestaan behandeld.
O.a. verkrijgbaar via: www.bol.com, € 16,95.

In 1960 publiceerde hij zijn eerste korte verhalen, gedichten en essays. In 1963 volgde zijn eerste toneelstuk 'Zahradní slavnost' (Het tuinfeest), dat zijn doorbraak betekende. Hierin en in volgende stukken als 'Vyrozumèní' uit 1965 (Het memorandum) en 'Beperkte concentratiemoeilijkheden' uit 1968 stelt hij met gebruikmaking van elementen uit het absurd toneel de verstarring van het maatschappelijk leven binnen een onvrij systeem aan de kaak. In 1967 behaalde Havel zijn diploma van de theaterfaculteit van de Academie van Muziekkunst.
Een jaar later trad hij toe tot de club van niet-geëngageerde niet-partijleden en tot de club van onafhankelijke schrijvers. Eind 1968 werd Havel een voor heel Oost-Europa geldend publicatie- en opvoeringverbod opgelegd. Elders hadden zijn stukken veel succes, o.a. in Oostenrijk waar diverse premières opgevoerd werden. Dit land kende hem in 1969 de Staatsprijs voor Europese Literatuur. In november 1989 was Havel een van de voormannen van het Burgerforum, de organisatie die verantwoordelijk was voor de vreedzame omwenteling in Tsjecho-Slowakije.

Hoop

Diep in onszelf dragen wij de hoop.
Als dat niet het geval is,
is er geen hoop meer.

Hoop is een kwaliteit van de ziel
en hangt niet af
van wat er in de wereld gebeurt.

Hoop is niet voorspellen
of vooruitzien.
Het is een gerichtheid van de geest,
een gerichtheid van het hart,
voorbij de horizon verankerd.

Hoop
in deze diepe en krachtige betekenis
is niet hetzelfde als vreugde
omdat alles goed gaat
of bereidheid je in te zetten
voor wat succes heeft.

Hoop is ergens voor werken
omdat het goed is,
niet alleen
omdat het kans van slagen heeft.

Hoop is niet hetzelfde als optimisme.
Evenmin de overtuiging
dat iets goed zal aflopen.
Wel de zekerheid dat iets zinvol is
ongeacht de afloop,
het resultaat.

Václav Havel