Franz Kafka wordt op 3 juli 1883 geboren in een Duitssprekende, joodse familie in Praag. Zijn vader Hermann Kafka (1852–1931) kwam vanuit het Zuid-Boheemse dorp Osek (Wohsek) naar Praag, om daar een winkel in garen & band te beginnen. Met zijn dominante en zelfingenomen vader had Kafka een moeizame relatie. Kafka had twee jongere broers, Georg en Heinrich, die al op jonge leeftijd stierven, en drie jongere zussen, die alledrie in de Tweede Wereldoorlog in een concentratiekamp zijn omgebracht.

Op 1 november 1907 treedt Kafka in dienst bij Assicurazioni Generali, een zeer commerciële Italiaanse verzekeringsmaatschappij. Na hier slechts negen maanden te hebben gewerkt nam Kafka op 15 juli 1908 ontslag, naar eigen zeggen omdat de lange werktijd hem te zeer hinderde in het beoefenen van zijn grote passie: schrijven. Twee weken later trad hij in dienst bij het Verzekeringsinstituut voor Arbeidersongevallen van het koninkrijk Bohemen, waar hij bleef werken tot zijn vroegtijdige pensionering in 1922. Naast zijn baan bij de verzekeringsmaatschappij bleef Kafka schrijven, waarbij hij een merkwaardige dagindeling aanhield: 's morgens werkte hij op kantoor, 's middags ging hij enkele uren slapen, daarna ging hij wandelen, eten met vrienden of familie, om zich dan 's avonds aan het schrijven te zetten, waar hij tot diep in de nacht mee doorging. Tijdens één van die nachten zette hij ‘als in een roes’ het verhaal das Urteil (Het vonnis) op papier.

In 1912 ontmoette hij ten huize van Max Brod de Berlijnse Felice Bauer, vertegenwoordigster voor een bedrijf dat in dictafoons handelde. In de vijf jaren die volgden ontstond een intensieve correspondentie tussen Kafka en Felice. Af en toe ontmoetten beiden elkaar, wat tweemaal leidde tot een verloving. Van de kant van Kafka was het vooral een platonische liefde, die hij voornamelijk in stand hield via zijn brieven. Gaandeweg besefte hij, hoe moeilijk een traditioneel huwelijksleven zou zijn met de veel 'aardsere' Felice, vooral bij zijn neiging zich op te sluiten achter zijn bureau; hierdoor liep de relatie in 1917 uiteindelijk stuk. Kafka verloofde zich opnieuw in 1919 met Julie Wohryzeck, een secretaresse uit Praag, maar zijn vader verzette zich hevig tegen de relatie. Deze werd hetzelfde jaar nog beëindigd - voorzover bekend door Julie - maar het conflict had tot gevolg dat Kafka zich scherper tegen de invloed van zijn vader ging verzetten, die zijn zoon graag als opvolger had gezien in zijn warenhuisfirma.

In het begin van de jaren twintig ontwikkelde zich tussen Kafka en de vrijgevochten Tsjechische journaliste en schrijfster Milena Jesenská een kortstondige, maar zeer intense relatie. Van alle vrouwen in zijn leven - er waren nog diverse 'affaires' - heeft Milena de uiterst fijngevoelige auteur waarschijnlijk het best aangevoeld, en op zijn minst kon zij hem bij hun schaarse ontmoetingen over zijn angsten heen helpen. Maar uiteindelijk voelde hij zich toch onbehaaglijk bij de flamboyante kunstenares.

In 1923 vertrok Kafka voor enige tijd naar Berlijn, in de hoop zich zonder de bemoeienis van familie beter op zijn schrijven te kunnen concentreren. In die periode ontmoette hij Dora Diamant, een negentienjarige kleuterschoollerares uit een orthodox joods gezin. Dora werd Kafka's levensgezellin in Berlijn en beïnvloedde Kafka's groeiende interesse in de Talmoed. Bij haar proefde Kafka uiteindelijk iets van huwelijksgeluk, dat hij al niet meer voor mogelijk had gehouden. Samen maakten zij plannen om te emigreren naar Palestina.

In 1917 begon Kafka regelmatig bloed op te geven en werd de diagnose tuberculose gesteld. Kafka wantrouwde de reguliere geneeskunde en probeerde zijn klachten te bestrijden met een vegetarisch dieet en het drinken van ongepasteuriseerde melk. Zijn vakantiedagen gebruikte hij om rustkuren te ondergaan in sanatoria, waarvoor zijn werkgever hem vaak buitengewoon verlof toestond. In 1922 werd de schrijver, wegens diens algehele lichamelijke toestand, vervroegd pensioen verleend.

Hoewel Kafka's persoonlijke situatie na zijn verhuizing naar Berlijn sterk was verbeterd, en hij weer zeer veel schreef, was de inflatiewinter van 1923-1924 in Berlijn funest voor zijn reeds wankele gezondheid en stierf hij in de buurt van Wenen op 3 juni 1924 met Dora aan zijn zijde, waarschijnlijk aan ondervoeding. Zijn stoffelijk overschot werd overgebracht naar Praag, waar hij op 11 juni 1924 werd begraven op de Nieuwe Joodse Begraafplaats in Zizkov.Bron: Wikipedia

Aan zijn goede vriend Max Brod vroeg Kafka op zijn sterfbed of hij al zijn werk na zijn overlijden wilde verbranden. Maar Brod zag in dit verzoek juist een vrijbrief om dit niet te doen. Hij, die Kafka's werk juist als geen ander kende en waardeerde, had zijn vriend meermalen laten weten zijn uiterste best te zullen doen, om zijn werk te behoeden voor het nageslacht. Over deze door Brod veronderstelde dubbelzinnigheid van Kafka's ‘testament’ in feite niet meer dan een kort briefje, is naderhand de nodige discussie ontstaan. Hoe serieus Kafka's wens was, dat al zijn ongepubliceerde werk moest worden vernietigd, zal wellicht nooit helemaal duidelijk worden. Wel staat vast dat de schrijver diverse manuscripten, waaronder tal van verhalen en minstens één toneelstuk, zelf heeft vernietigd of heeft laten verbranden door zijn vriendin Dora.

Maar de invloed van Brod ging nog veel verder. Enkele van Kafka’s werken – zoals Het slot, dat midden in een zin eindigde, en Het proces, waarvan de hoofdstukken ongenummerd waren – waren incompleet en sommige (Het slot) waren qua inhoud nogal dubbelzinnig. Het lijkt erop dat Brod zich nogal wat vrijheid veroorloofde om Kafka's werken aan te passen aan zijn eigen smaak: hij verplaatste enkele hoofdstukken, wijzigde zinnen en woorden en veranderde op sommige plaatsen de interpunctie. Deze versies worden de ‘Brodedities’ genoemd.

www.kafkamuseum.cz
www.kafka.org

In Nederland stelt de KAFKA KRING zich ten doel om de bestudering van het werk, leven en de tijd van Franz Kafka te bevorderen. Om dit te realiseren wordt minimaal eenmaal per jaar, al dan niet in samenwerking met andere (letterkundige) organisaties, een landelijk, regionaal of plaatselijk colloquium georganiseerd, dat ook voor niet-Kringleden toegankelijk is. Tevens geeft de Kring een Nederlandstalig kwartaalblad uit: het Kafka-Katern.
Info: www.kafka-kring.nl

Adressen waar Kafka heeft gewoond. Veel van de oorspronkelijke woningen zijn afgebroken. Met de stad had de grote schrijver een haat-liefde-verhouding. Kafka noemde Praag ‘Een kleine moeder met klauwen.’

1. Geboorteplaats, U radnice 5 (1883-1885), afgebroken.
2. Wenceslas Square 56 (1885), afgebroken.
3. Dušní ulice/Geistgasse (1885-1887), afgebroken.
4. Mikulášská ulice/ Niklasstra3e 6 (1887-1888), afgebroken.
5. Celetná ulice/Zeltengasse 2 - Sixtův dům (1888-1893).
6. No. 2 Staroměstské náměstí (Oude Stadhuisplein) (1889-1896).
7. Celetná ulice/Zeltengasse 3 (1896-1907).
8. Mikulášská ulice/Niklasstra3e 36 (1907-1913).
9. No. 6 Staroměstské náměstí (Old Town Square) (1913-1924).

Tijdelijke adressen

1. Bílkova ulice 10, bij zijn zus Valli (augustus 1914).
2. Nerudova (now Polská) ulice 48, bij zijn zus Elli's (september 1914-februari 1915).
3. Bílkova ulice 10 (februari-maart 1915).
4. Dlouhá třída/Lange Gasse 18, nu nummer 16. (maart 1915- februari 1917).
5. No. 22 Zlatá ulička/Alchimistenasschen (het gouden laantje) (november 1916-april 1917).

Elke dag kunt u deelnemen aan een georganiseerde stadswandeling onder leiding van een gids langs de Franz Kafka Hot Spots van Praag (Jewish Quarter and Franz Kafka Walk).
Dagelijks om 14.00; duur: 1½ - 2 hours’; kosten: € 10,00
Ontmoetingsplek: op het oude stadhuisplein links onder de astronomische klok, de gids is te herkennen aan een zandkleurige paraplu met de naam van de wandeling erop.
Info: www.praguewalks.com